To będzie krótki, ale rzeczowy wpis. Pod rozwagę każdego obywatela wzywanego do udziału w wyborach 10 maja 2020 roku.Treść art. 165 KK zamieszczam w całości, poniżej. Najważniejsze fragmenty podkreślone:

Art.  165.  [Sprowadzenie stanów powszechnie niebezpiecznych dla życia lub zdrowia]

  • 1. Kto sprowadza niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia wielu osób albo dla mienia w wielkich rozmiarach:

1) powodując zagrożenie epidemiologiczne lub szerzenie się choroby zakaźnej albo zarazy zwierzęcej lub roślinnej,
2) wyrabiając lub wprowadzając do obrotu szkodliwe dla zdrowia substancje, środki spożywcze lub inne artykuły powszechnego użytku lub też środki farmaceutyczne nie odpowiadające obowiązującym warunkom jakości,
3) powodując uszkodzenie lub unieruchomienie urządzenia użyteczności publicznej, w szczególności urządzenia dostarczającego wodę, światło, ciepło, gaz, energię albo urządzenia zabezpieczającego przed nastąpieniem niebezpieczeństwa powszechnego lub służącego do jego uchylenia,
4) zakłócając, uniemożliwiając lub w inny sposób wpływając na automatyczne przetwarzanie, gromadzenie lub przekazywanie danych informatycznych,
5) działając w inny sposób w okolicznościach szczególnie niebezpiecznych,
podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

  • 2. Jeżeli sprawca działa nieumyślnie,podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
  • 3. Jeżeli następstwem czynu określonego w § 1 jest śmierć człowieka lub ciężki uszczerbek na zdrowiu wielu osób, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 12.
  • 4. Jeżeli następstwem czynu określonego w § 2 jest śmierć człowieka lub ciężki uszczerbek na zdrowiu wielu osób, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

Jak interpretować art. 165 KK

Kluczowe pytanie dotyczące tego przepisu Kodeksu Karnego, to czy na jego podstawie można przypisać odpowiedzialność karną osobom, które, działając w ramach swoich konstytucyjnych obowiązków:

  • dopuszczą do przeprowadzenia wyborów prezydenckich, w sytuacji gdy w kraju jest ogłoszony stan epidemii oraz
  • mają możliwość (lub nawet obowiązek) zastosowania mechanizmów, które odłożyłyby w czasie te wybory ze względu na stan epidemii.

Odpowiedzi na te pytania, być może, zostaną kiedyś udzielone przez właściwy Sąd lub Trybunał. Moim zdaniem jest sporo argumentów przemawiających jednak za taką odpowiedzialnością w obecnej sytuacji.

Brak tutaj miejsca i casu aby szerzej się o tym rozpisać, natomiast warto aby każdy spoglądający na ten przepis, wziął pod uwagę następujące, przyjęte przez doktrynę i orzecznictwo, zasady interpretacji art. 165 K.K.:

  • Przestępstwo wynikające z art. 165 K.K. jest przestępstwem powszechnym czyli jego sprawcą może być każda osoba.
  • Przestępstwo to jest przestępstwem materialnym, co oznacza, że dokonanie tego czynu zabronionego wymaga zaistnienia określonego w przepisie „skutku” czyli realnego niebezpieczeństwa/zagrożęnia o charakterze powszechnym (czyli np. zagrożenie zdrowia/życia wielu osób).
  • Jest bardzo istotne, że „nie jest tu wymagane, aby niebezpieczeństwo to miało charakter bezpośredni, a więc bliski i wysoce prawdopodobny” (tak Violleta Konarska-Wrzosek w Komentarzu do KK w Systemie Lex Wolters-Kluvers). Zatem nie jest konieczną przesłanką zastosowania tego przepisu, aby mieć do czynienia z nieuchronnym zagrożeniem. Wystarczy, że mamy do czynienia z sytuacją realnego i konkretnego niebezpieczeństwa (zagrożenia) o charakterze powszechnym (tak w wyroku SA w Katowicach z 27.05.2011 r., II AKa 160/11).
  • Przykład: wywołanie w tłumie popłochu okrzykiem. Samo w sobie jest to sprowadzenie stanu niebezpieczeństwa, nawet jeśli w efekcie nie będzie poszkodowanych. Jeśli zaś ktoś straci życie lub zdrowie to wtedy zapewne byłaby to inna, surowsza kwalifikacja prawna. odnosząc to do omawianej sytuacji nie chodzi o to, że gdy wybory się odbędą to na pewno umrze wiele osób. Nikt tak nie twierdzi i takie ustalenie nie jest wymagane dla zastosowania ww. przepisu. Wystarczy ustalenie, że w związku z zorganizowaniem wyborów zaistnieje powszechne realne zagrożenie.

Wnioski

Nie ulega chyba wątpliwości, widząc co się dzieje, zapoznając się z komunikatami WHO oraz zaleceniami władz państwowych, że mamy do czynienia z realnym, konkretnym, powszechnym oraz bezpośrednim niebezpieczeństwem, dla zdrowia i życia wielu osób.

W sytuacji  Stanu Epidemii, gdy wiadomo, że mamy do czynienia z jednostką chorobową, na którą nie ma lekarstwa i która oznacza zagrożenie życia ogromnej ilości osób, osoby odpowiedzialne na podstawie konstytucji i ustaw za bezpieczeństw epidemiologiczne kraju, mogą a nawet powinny wykorzystać prawne mechanizmy (np. stan klęski żywiołowej) i nie dopuścić do odbycia wyborów. Tym bardziej, że te same osoby wprowadziły Stan Epidemii oraz ograniczenia poruszania się obywateli, w celu ochrony życia i zdrowia obywateli przed tym właśnie zagrożeniem. Zatem nie dokonując przełożenia wyborów, czyli wydarzenia w skali ogólnokrajowej wymagajacej bezpośredniego kontaktu, naraziłyby znaczą ilość osób na powszechne zagrożenie epidemiologiczne i utratę życia lub zdrowia.

Na zakończenie zanotujmy w pamięci: uprawnienie do wprowadzenia Stanu Klęski Żywiołowej (i w efekcie przesunięcie terminu wyborów) przysługuje Radzie Ministrów.

Paweł Osiński

Adwokat